Historia seminarium


Odpis aktu erekcyjnego Seminarium z 1690 r.

Odpis aktu erekcyjnego Seminarium z 1690 r.

Początki Seminarium Warszawskiego sięgają XVI wieku i okresu Soboru Trydenckiego (1545-1563), który w jednym ze swoich dokumentów, określił nowe zasady kształcenia księży na potrzeby diecezji. Od tego momentu przygotowanie do kapłaństwa miało się odbywać w specjalnych instytucjach, zwanych seminariami. W Warszawie pierwsze  seminarium powstało w roku 1678 i było prowadzone przez księży misjonarzy. Niestety na przestrzeni czasu Instytut Księży Misjonarzy przestał istnieć.

Inicjatorem założenia w stolicy drugiego seminarium był dziekan ówczesnej kapituły warszawskiej i późniejszy arcybiskup lwowski – Mikołaj Popławski. 13 kwietnia 1682 roku, na posiedzeniu kapituły kolegiackiej, podjęto uchwałę o fundacji w mieście drugiego seminarium. Klerycy mięli  pobierać naukę w kolegium jezuickim, ale już w roku 1685 pieczę nad formacją kleryków przejęli tzw. księża komuniści. Dekret nabrał pełnej mocy prawnej, gdy potwierdzenie tej decyzji podpisał biskup poznański Stefan Wierzbowski w dniu 12 stycznia 1684 roku. Od tego momentu można mówić o istnieniu Seminarium Warszawskiego, którego dzisiejsze Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne jest kontynuatorem.

Refektarz – fot. 1916 r.

Refektarz – fot. 1916r.

Koleje losu tejże instytucji przebiegały różnie. W wieku XVIII, staraniem biskupa poznańskiego Teodora Czartoryskiego, Seminarium otrzymało nowo budynek przy ulicy Świętojańskiej na Starym Mieście – tuż obok ówczesnej kolegiaty warszawskiej (dzisiejsza Archikatedra). W ciągu lat seminarium lokowane było jeszcze w kilku innych budynkach w mieście. Wiek XIX był czasem ciężkich prób. Wojny napoleońskie (1796-1815) spowodowały liczne zniszczenia w stolicy, których nie uniknęło także Seminarium. Okres Królestwa Polskiego (1815-1830) był czasem względnej stabilizacji i naprawiania wojennych strat. Ważną zmianą w tym okresie, było objęcie stanowiska rektora przez księdza Benedykta Wyszyńskiego w roku 1845. Od tego momentu duchowni diecezji warszawskiej (powstałej w 1798 r.) przejął prowadzenie Seminarium. Niestety dwa powstania narodowe (z lat 1830-1831 oraz 1863-1864) spowodowały zwrócenie się ostrza carskich represji również w stronę seminarium, które jako instytucja kształcąca księży katolickich (licznie wspierających powstańców), stało się obiektem szykan oraz inwigilacji prowadzonych przez carską policje.

Wnętrze jednego z pokoi kleryckich – fot. 1916 r.

Wnętrze jednego z pokoi kleryckich – fot. 1916 r.

W roku 1867, w wyniku kasaty wszystkich zakonów w Królestwie Polskim, Seminarium zostało przeniesione do po-karmelickiego klasztoru przy Krakowskim Przedmieściu 52/54, gdzie z drobnymi przerwami (lata 1988-2000) mieści się po dziś dzień. Wiek XX okazał się czasem największych prób. Dynamiczny rozwój seminarium po roku 1919 został przerwany II wojną światową, a następnie okresem rządów władzy komunistycznej i Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, która wszelkimi metodami starała się utrudnić życie klerykom. Po roku 1989 Seminarium zostały przywrócone wszelkie odmawiane mu wcześniej prawa państwowe oraz swoboda życia wewnętrznego.

Refektarz – fot. 1983 r.

Refektarz – fot. 1983 r.

Seminarium jest najstarszą instytucją kształcenia w Warszawie. W ciągu ponad 300 lat istnienia dało Kościołowi w Polsce 6 błogosławionych (ks. M. Oziębłowski, ks. M. Woźniak, ks. E. Detkens, ks. Z. Sajna, ks. R. Archutowski – rektor okresu wojny, ks. J. Popiełuszko) oraz kilku biskupów (w tym jednego kardynała, Aleksandra Kakowskiego, który w latach 1898-1910 był rektorem seminarium).

W ciągu tych 300 lat seminarium było kierowane przez 45 rektorów. Obecnie obowiązki rektora pełni ksiądz dr Wojciech Bartkowicz.