To temat sympozjum teologicznego, zorganizowanego na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, 26 listopada. Spotkanie rozpoczęło się od Mszy św. w Sankturarium św. Andrzeja Boboli, pod przewodnictwem o. Tomasz Kota SI, prowincjała.

Pierwsza część wystąpień dotyczyła Słowa Bożego w teologii. O. dr Marek Blaza SI udowadniał, że sakrament jest ściśle związany ze Słowem, będąc fundamentem rytów i modlitw.

Ks. dr Piotr Klimek oscylował wokół adhortacji Verbum Domini, pokazując, jak bardzo zależy Benedyktowi XVI, by Biblia była jeszcze bardziej obecna w życiu codziennym chrześcijan.

Druga część sympozjum dotyczyła Słowa Bożego w duszpasterstwie. O. dr Tadeusz Kotlewski przedstawił założenia Ćwiczeń duchownych św. Ignacego Loyoli, opierających się – rzecz jasna – na Słowie Boga.

Ks. Robert Skrzypczak zastanawiał się, na czym polega skuteczność kerygmatu, żywego przepowiadania. Podkreślił, że przepowiadanie jest pierwszą posługą Kościoła ustanowioną przez samego Chrystusa. Kerygmat to nie cykl wykładów nt. chrześcijaństwa, lecz obwieszczenie Zmartwychwstałego, który wzywa do nawrócenia.

O. prof. dr hab. Witold Kawecki CSSR zastanawiał się, jaką rolę w przepowiadaniu odgrywa kultura. Słowo Boże nie jest tylko narzędziem, ale – podobnie jak sakrament – sposobem wyrażania łaski i wiary.

Jak uratować Słowo Boże dla mnie, by zatrzymać proces dewaluacji? Pierwszym krokiem to porządna lektura Pisma Świętego, o czym wie każdy, kto chce spotkać Chrystusa. Nie chodzi tu przecież o cytowaniu z pamięci długich passusów biblijnych. Dzięki autentycznemu przeżyciu Słowa Bożego we własnym wnętrzu, będziemy w stanie dawać świadectwo, co jest prawdziwym wyzwaniem współczesnego chrześcijanina.

14 maja, z okazji zbliżającej się 30. rocznicy śmierci Sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego, Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie zorganizował na Bielanach sympozjum poświęcone myśli i działalności Prymasa Tysiąclecia.

Spotkanie rozpoczęło się od Mszy św., której przewodniczył kard. Kazimierz Nycz w kościele pokamedulskim. W homilii uświadamiał, że znaczenie osoby Prymasa przekracza nie tylko granice Warszawy, ale i Polski. To był wielki człowiek Kościoła i wielki człowiek naszej ojczyzny. Gdyby nie było Prymasa Wyszyńskiego, Kościół w Polsce zostałby zgaszony tak, jak to się stało w innych krajach bloku komunistycznego – dodał.

Nawiązując do słów Jezusa skierowanych do apostołów: Nie wyście mnie wybrali, ale ja was wybrałem, kard. Nycz zaznaczył, że odnoszą się one do kandydatów do kapłaństwa, ale też można je odnieść do Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego. – Ich także wybrał Bóg, a oni pozwolili się wybrać i prowadzić już od młodości - powiedział. Prymasa Wyszyńskiego określił mianem mocnego człowieka Kościoła, przedkładając doskonały wzór dla obecnych księży i kleryków.
Starajcie się go naśladować, ale unikajcie skrajności towarzyszących przybliżaniu jego osoby albo wyłącznie jako wielkiego Polaka i męża stanu, albo jako dobrodusznego ojca, postać gotową do beatyfikacji – zwrócił się do nas na koniec Metropolita Warszawski.

Wśród zaproszonych prelegentów na szczególne miejsce zasługuje konferencja o. Marka Kotyńskiego CSsR, który starał się nakreślić sylwetkę Kard. Wyszyńskiego jako ojca lub brata. Zwrócił uwagę, że w ostatnich latach zauważa się upadek idei ojcostwa Boga i synostwa człowieka, a – co za tym idzie – unikanie autorytetu ojcostwa, jako pozbawienia wolności absolutnej. Optuje się za ideą braterstwa, aby stawiać się na równi, bez determinacji woli i uznania autorytetu. Tego typu tendencje pojawiają się także w Kościele. Wyszyński nie ujmował posługi kapłańskiej w kategoriach ojca czy brata. Kategorią uprzywilejowaną była natomiast rola pasterza, jako cecha biskupa i księdza. Pasterstwo jest jednak bliższe kategorii ojcostwa niż braterstwa. Duchowe ojcostwo prezbitera – wyraz cnót rodzinnych: łagodności, cierpliwości, wyrozumiałości etc. Uświadamia to, że nie jesteśmy obojętni wiernym. Ojciec duchowny to najlepsze określenie dla księdza. Kard. Wyszyński starał się wprowadzić prezbiterów w ducha służby. Nauka władania została przekazana apostołom nie słowem, lecz czynem. Chrystus na kolanach wszczepił zasady hierarchii społecznej. To On jest – i ma być – społeczną miarą postępowania w Kościele.

Ewa Toczkowska wygłosiła referat: Biskup – przywódca ludu czy formator elit? Na początku warto podkreślić, że Prymas Wyszyński musiał się odnaleźć zarówno w katolicyzmie ludowym, jak też elitarnym. Jako prymas stawiał jednak na katolicyzm ludowy. Jeśli wiara i Kościół mają się oprzeć programowej laicyzacji, może się to stać dzięki wierze prostego ludu, a nie wąskiej grupy elit. Na tym założeniu zbudował pogram Wielkiej Nowenny.

Podczas panelu dyskusyjnego zastanawiano się, na ile Prymas Wyszyński odnalazł się między tradycją a nowoczesnością. Zdaniem prelegentów, reprezentował konserwatyzm świadomie wybrany – był przywiązany do sprawdzonych form religijności, ale nie uciekał od przemian. Twierdził, że nie należy eksperymentować w tak trudnych warunkach politycznych. Jednocześnie kard. Wyszyński apelował o zniesienie feudalnych zwyczajów kościelnych, np. klękania przed biskupem.

Co jest dziś najważniejsze w spuściźnie Wyszyńskiego? Na pewno dalekowzroczne patrzenie, dobrze pojęta miłość do Kościoła i Ojczyzny. Nie bez znaczenia pozostaje nauczanie społeczne Kościoła, o którym większość katolików nie ma zbyt dużej wiedzy.

W seminarium odbyło się spotkanie poświęcone problemowi alkoholowemu, zwłaszcza wśród osób duchownych. Przybyli do nas: o. Jan Karczewski, dyrektor Ośrodka Apostolstwa Trzeźwości w Zakroczymiu,   ks. Zbigniew Porzeziński, pomagający uzależnionym w poradni psychologicznej i dwóch chłopaków ze wspólnoty Cenacolo, Hubert i Peter.

Na początku warto sobie uświadomić, że w alkoholizmie problemem nie jest alkohol sam w sobie, lecz człowiek, nie umiejący rozwiązać wszystkich swoich problemów. Jest to choroba – w dodatku całego człowieka, sfery fizycznej i psychicznej. Emocje zastępowane są przez alkohol, który po jakimś czasie stanowi o sensie życia człowieka.

Statystycznie, ponad 80 % ludzi z problemami, to osoby uzależnione lub współuzależnione. Stąd tak ważna jest wiedza na temat problemu. Ojciec Jan zaprosił na Kurs duszpasterski dla kleryków diecezjalnych i zakonnych nt. uzależnień.

Hubert i Peter to przykłady ludzi, którzy wpadli w nałóg. Dzięki łasce Bożej i swojej determinacji wyszli na prostą. Odpowiednią atmosferę znaleźli we wspólnocie Cenacolo i terapii, w której jedynym terapeutą jest Chrystus.

27 marca odbyło się sympozjum naukowe nt. „Kapłan z ludu wzięty. Teologia roku kapłańskiego” zorganizowane przez Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie, Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne w Warszawie oraz Warszawskie Towarzystwo Teologiczne.

Sympozjum rozpoczęła Msza święta o godzinie 9., sprawowana przez ks. bp Tadeusza Pikusa. W homilii mówił on, że Źródłem kapłaństwa w Kościele jest Jezus, który na Golgocie staje się już nie tylko Kapłanem, ale jednocześnie Ofiarą. Księża są ludźmi, przez których Bóg spełnia Swoją misję wśród ludu, ale Jedynym i Wiecznym Kapłanem pozostaje Chrystus. Udziela On jedynie swego kapłaństwa tym, którzy są „z ludu wzięci”. Księża winni stanowić rodzaj obrazu, w którym coraz lepiej ma się objawiać Pan, są bowiem z ludu wzięci, ale i dla ludu dani.

Po Mszy świętej rozpoczęło się sympozjum, które składało się z dwóch części. W pierwszej, którą poprowadził Rektor Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie – ks. prof. dr hab. Jan Miazek, można było wysłuchać wykładów poświęconych obecności kapłana w różnych dziedzinach życia. Drugą zaś, którą moderował ks. prof. dr hab. Stanisław Kur, stanowił panel dyskusyjny oparty o sylwetki zasłużonych dla Archidiecezji Warszawskiej księży.

Pierwszy wykład nt. „Kapłan w symbolice biblijnej” wygłosił ks. prof. dr hab. Krzysztof Bardski. Zauważył, że symbol, metafora zazwyczaj wpierw odnoszą się do Chrystusa, a następnie do kapłanów, którzy w Nim partycypują. W Biblii występuje wiele symboli odnoszących się do kapłanów. Jako przykłady ks. Bardski wymienił pasterza, rybaka, starca czy anioła. Można też odnaleźć metafory przeciwstawne takie jak na przykład porównania z jednej strony do władcy, króla a z drugiej do sługi.

Drugim prelegentem był ks. prof. dr hab. Marek Starowieyski, który wygłosił wykład pt. „Kapłan w literaturze”. Ksiądz Profesor stwierdził, że jeżeli weźmiemy się pod uwagę znaczenie kapłana dla ludzkiego życia, to mamy dosyć ubogą literaturę na jego temat – szczególnie w języku polskim. Wiele jest książek o nastawieniu wrogim wobec Kościoła i kapłanów, które powtarzają stereotypy o księżach, których zwykle autorzy nie starają się nawet zweryfikować. Następnie ks. Starowieyski dokonał analizy tematów poruszanych w literaturze kapłańskiej i przedstawił sylwetki bardziej znanych jej bohaterów. Na koniec zaś próbował podać przyczyny negatywnego obrazu księdza w literaturze.

Kolejny wykład „Kapłan w sztuce ” wygłosił ks. prof. dr hab. Michał Janocha. Na początku skupił się na zaprezentowaniu dzieł sztuki ukazujących sceny ofiary w Starym Testamencie, które zapowiadają nową Ofiarę Chrystusa. Jak zaznaczył ks. Janocha przedstawień Ostatniej Wieczerzy jest w sztuce niezwykle dużo we wszystkich okresach historycznych. W Polsce jednym z najwcześniejszych przykładów sztuki o tematyce kapłańskiej są romańskie Drzwi Gnieźnieńskie, opisujące żywot św. Wojciecha. Stanowią one też nawiązanie do kolejnego popularnego motywu kapłana w sztuce – męczennika. Kończąc ksiądz profesor dodał, że wiele jest też w sztuce przedstawień liturgii mszalnej i nabożeństw.

Ostatni wykład w pierwszej części „Kapłan w podziemiu (podpolnik)” wygłosił ks. prof. dr hab. Roman Dzwonkowski z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Zjawisko kapłana podpolnego jest szczególnie charakterystyczne dla XX wieku. kapłan – podpolnik pojawiał się tam, gdzie reżim państwowy pozbawiał wiernych dostępu do duchownych. Ks. Dzwonkowski najpierw poruszył temat misji kapłana w łagrach, obozach i więzieniach w okresie II wojny światowej, następnie skupił się na roli podpolników pod władzą Związku Radzieckiego, także w krajach bloku komunistycznego.

Po krótkiej przerwie rozpoczęła się druga część sympozjum, w której prelegenci przedstawiali postaci zasłużonych dla Archidiecezji kapłanów. Dr Izabella Smentek ukazała osobę ks. Waldemara Oskiery, ks. prof. Roman Dzwonkowski zaprezentował postać ks. Wincentego Ilgina, ks. dr Piotr Pawlukiewicz – ks. Aleksandra Fedorowicza, proboszcza z Izabelina. Następnie ks. dr Andrzej Gałka przybliżył życie i działalność ks. Władysława Korniłowicza, a na koniec ks. dr Henryk Małecki przybliżył postać ks. Marcelego Godlewskiego – proboszcza parafii Wszystkich Świętych w Warszawie.

W sobotę, w Kościele Seminaryjnym w Warszawie, odbyło się sympozjum naukowe pt. „Oddać siebie, dawać Boga. Kapłaństwo”. Sympozjum, jak co roku, zorganizowało Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne św. Jana Chrzciciela i Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie. Sympozjum rozpoczęła Msza święta, której przewodniczył Arcybiskup Kazimierz Nycz. Odnosząc się do przeżywanego przez Kościół Roku Kapłańskiego wezwał on zgromadzonych na Mszy kapłanów i kleryków do właściwego przeżywania kapłaństwa jako ofiary i daru z siebie. Za przykład do naśladowania podał postacie św. Jana Marii Vianney’a, św. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego oraz Jana Pawła II i ks. Jerzego Popiełuszki, których kapłaństwo było świadomym wybieraniem Boga i rezygnowaniem z siebie.

Po Mszy rozpoczęły się wykłady podzielone na dwie sesje, którym przewodniczył Rektor Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie ks. prof. dr hab. Jan Miazek. Pierwszą, zatytułowaną „Słudzy ofiary” otworzył ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wygłosił wykład „Jaki Arcykapłan jest nam potrzebny?”, w którym opierając się na tekstach zaczerpniętych ze Starego i Nowego Testamentu wskazywał, że kapłan dzisiaj powinien odznaczać się przede wszystkim miłosierdziem wobec ludzi i wiarygodnością wobec Boga. Wskazywał na kapłaństwo jako nade wszystko kapłaństwo ofiary i pokornej służby.

Drugi wykład pierwszej sesji zatytułowany „Eucharystyczny kształt posługi kapłańskiej” wygłosił dominikanin, o. prof. dr hab. Jacek Salij z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. W swym wystąpieniu oparł się o List Ojca Świętego Jana Pawła II do kapłanów na Wielki Czwartek 2005 roku. Na jego podstawie wymienił główne elementy posługi kapłańskiej jakimi są dziękczynienie Bogu, zawierzenie Maryi, dążenie do świętości i nieustanne świadczenie o Chrystusie w świecie. Sens kapłaństwa leży w zdolności do złożenia ofiary z siebie na wzór Ofiary złożonej i ciągle składanej przez Jezusa.

Druga sesja sympozjum – „Prorocy Słowa” – była poświęcona w dużej mierze roli skutecznego i właściwego przekazu Słowa Bożego we wzroście aktywności wiernych. Ks. dr Andrzej Draguła z Uniwersytetu Szczecińskiego poprowadził wykład nt. „Co w sercu, to na języku”. Prelegent zauważył, że niejednokrotnie głoszone w kościołach homilie, nie odnoszą się w żaden sposób do życia codziennego poza Wspólnotą. Są to często słowa oderwane od codziennej rzeczywistości trosk i radości wiernych, co uniemożliwia nawiązanie z nimi właściwego kontaktu i dotarcie do nich z Dobrą Nowiną. W kolejnym wykładzie – „Komunikatywność. Z obawy przed kościelnym slangiem” – dr hab. Dorota Zdunkiewicz-Jedynak z Uniwersytetu Warszawskiego skupiła się na związku między komunikatywnością przekazu a właściwym odbiorem kazań przez wiernych. Język homilii nie może być według prelegentki nieautentyczny. Ksiądz nie może w niej używać słów nie zrozumiałych nie tylko dla słuchaczy, ale też często dla siebie. Podstawą jest jasność i zwięzłość przekazu. Szczególnie ludzi młodych nie można zrażać językiem nabrzmiałym teologią a jednocześnie niedopuszczalne jest operowanie slangiem młodzieżowym, którego się nie rozumie.

Po krótkiej przerwie, rozpoczęła się dyskusja panelowa nt. „Kapłaństwo w XXI wieku”, którą poprowadził dr Tomasz Terlikowski. Prelegenci dyskutowali w jej trakcie nad autentycznością kapłaństwa dzisiaj a także, w oparciu o przykład św. Jana Marii Vianney’a, nad rolą modlitwy i postu w życiu chrześcijanina. Na zakończenie Rektor Seminarium Metropolitalnego ks. prof. dr hab. Krzysztof Pawlina podziękował prelegentom i wszystkim słuchaczom za przybycie na sympozjum. Spotkanie zakończył modlitwą za kapłanów.